Gökbilimciler, Büyük Patlama'dan 900 milyon yıl sonrasına ait bilinen en eski kompakt kuasar çiftini buldu
Gemini North ve James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler, bilim insanlarına göre mevcut teorinin bu kadar erken bir dönemde açıklayamadığı, beslenen iki süper kütleli kara deliği ortaya çıkardı.
Yapay zekâ illüstrasyonuUluslararası bir gökbilimci ekibi, şimdiye kadar gözlemlenen en uzak ve dolayısıyla en eski kompakt kuasar çiftini buldu. NSF NOIRLab'in 10 Kasım 2026'da açıkladığına göre çift, Büyük Patlama'dan yalnızca 900 milyon yıl sonraki hâliyle görülüyor. J1602+4228AB olarak kataloglanan çifte Hawaii dilinde Nāpōwawāʻenakaulua lakabı verildi.
Kuasarlar, o kadar çok gaz ve yıldızla beslenen süper kütleli kara deliklerdir ki ev sahibi galaksilerindeki tüm yıldızlardan daha parlak görünürler. Bilim insanları, bu kadar aktif beslenen iki kara deliğin Evren tarihinin bu kadar erken bir döneminde nasıl bu denli büyük kütleye ulaştığına dair teorik bir açıklama bulunmadığını söylüyor.
İki kuasar arasında yaklaşık 18,100 ışık yılı mesafe bulunuyor; bu, Samanyolu Galaksisi'nin çapının kabaca beşte biri kadar. Kütleleri Güneş'in kütlesinin 1,5 milyar ve 400 milyon katı. Aralarındaki yakın mesafe, onları kozmik şafak olarak bilinen çağda bulunan en kompakt kuasar çifti de yapıyor; nesne, o döneme ait bilinen üçüncü kuasar çifti.
Çalışmaya NSF NOIRLab'de doktora sonrası araştırma görevlisi olan Silvia Onorato liderlik etti; çalışma The Astrophysical Journal Letters'ta yayımlandı. Onorato, o dönemde Evren yaşının yalnızca on üçte birinde olmasına rağmen süper kütleli kara deliklerin bugün görülenler kadar büyük kütleye sahip olduğunu söyledi.
Çift, Emanuele Paolo Farina liderliğindeki bir James Webb Uzay Teleskobu programı olan Aether taramasının verilerinde ortaya çıktı. Bu program, kozmik tarihin bu evresinden bilinen tüm kuasarların %43'ünü oluşturan 200 kuasarlık bir örneklem topladı. Bu verilerin görsel olarak incelenmesi, J1602+4228A kuasarının bir eşi olduğunu gösterdi.
Ekip ardından iki nesneyi birbirinden ayırmak için Hawaii'deki Maunakea'da bulunan Gemini North teleskobundaki bir spektrografı kullandı. Onorato'ya göre açık gökyüzü sayesinde ekip verileri yalnızca iki gecede toplayabildi. Ek gözlemlerle, daha sönük kuasarın görüntüsünü bir kütleçekimsel merceğin oluşturup oluşturmadığı test edildi. İki spektrum arasındaki farklar ekibi gerçek bir fiziksel çift olasılığına yöneltti; ancak mercek etkisini kesin olarak dışlamak için hâlâ bir mercek modeline ihtiyaç var.
Ekip, çiftin erken Evren'deki madde yoğunluğunda aşırı bir zirveye işaret edebileceğini öne sürüyor; burada galaksi etkileşimleri hem yıldız oluşumunu hem de kara deliklerin hızlı büyümesini beslemiş olabilir.